U bent mandataris, vennoot of vrije medewerker

Aansluitingsplicht als mandataris, vennoot of vrije medewerker?

Binnen vennootschappen zijn verschillende personen actief die als zelfstandige worden beschouwd. Wie dit concreet zijn, vindt u hieronder terug:

Vennootschapsmandataris

Mandataris of vennoot in een slapende vennootschap

Onbezoldigde mandatarissen

Werkende vennoot

Mandatarissen en vennoten van een VOF, Commanditaire Vennootschap of Landbouwvennootschap

Vrije medewerkers en echtgenoten die in een vennootschap helpen

Bestuurders in vzw's

Vennootschapsmandataris

Elke vennootschapsmandataris (zaakvoerder, bestuurder, afgevaardigd bestuurder, vereffenaar, commissaris, ...) wordt steeds vermoed zelfstandige te zijn. De aansluiting als zelfstandige is in alle gevallen verplicht, ongeacht de vennootschapsvorm.
Toch kan in uitzonderlijke gevallen aan de aansluitingsplicht ontsnapt worden, met name in vzw's of als onbezoldigde mandataris.

Bent u ook politiek mandataris, dan kunt u de inkomsten uit uw politiek mandaat laten aftrekken van de berekeningsbasis van uw sociale bijdragen. Neem in dat geval contact op met uw klantverantwoordelijke.

Slapende vennootschap

De zaakvoerder, bestuurder of werkende vennoot van een slapende vennootschap is geen zelfstandige.  Dit komt doordat in een slapende vennootschap geen winstbejag mogelijk is, terwijl het nastreven van winst een essentieel onderdeel is om van een zelfstandige beroepsactiviteit te kunnen spreken.  Het spreekt voor zich dat een werkende vennoot slechts werkend kan zijn in een vennootschap die effectief functioneert.

Men kan de slapende toestand van de vennootschap enkel aantonen door een attest 276 C1 aan het sociaal verzekeringsfonds te bezorgen, afgeleverd door de diensten van de vennootschapsbelasting.

Onbezoldigde mandatarissen

Het vermoeden dat iedere mandataris een zelfstandige is, kunt u weerleggen. Op die manier kunt u soms aan de aansluitingsplicht ontsnappen. Dit betekent uiteraard dat u geen sociale rechten opbouwt!

Enkel en alleen indien u aan de volgende strikte voorwaarden voldoet kunt u bewijzen dat u als onbezoldigd mandataris niet hoeft aan te sluiten:

1. U bent onbezoldigd mandataris en gepensioneerd of u hebt de wettelijke pensioenleeftijd (65 jaar) bereikt: een eenvoudige verklaring op eer waarin u stelt niet bezoldigd te zijn volstaat om uw aansluiting te beëindigen. Mandatarissen in een eenpersoons-bvba vallen niet onder deze regeling, zij worden automatisch beschouwd als werkend vennoot.
2. U kunt als mandataris aantonen dat u "in feiten en in rechte" onbezoldigd bent. “In rechte” onbezoldigd zijn betekent dat in de statuten of in een verslag van de algemene vergadering ondubbelzinnig en uitdrukkelijk vermeld wordt dat u geen bezoldiging ontvangt. Er mag geen enkele uitzonderingsclausule vermeld worden. “In feite” onbezoldigd zijn houdt in dat u ook in werkelijkheid geen enkel voordeel geniet (geen bedrijfswagen, voordelen van alle aard, …). Dit wordt gecontroleerd aan de hand van het aanslagbiljet van de personenbelasting.
3. U bent geen mandataris in een Vennootschap Onder Firma (VOF), een Gewone Commanditaire Vennootschap (Comm. V) of een Landbouwvennootschap (LV).  Voor deze mandatarissen, ook beherende vennoten genoemd, gelden een aantal extra bepalingen uit de vennootschapswetgeving die ertoe leiden dat ze steeds als zelfstandige beschouwd worden (zie hieronder: Er gelden bijzondere regels voor de VOF en de LV).

Denkt u aan de voorwaarden te voldoen, contacteer dan uw klantverantwoordelijke. Zenito Sociaal Verzekeringsfonds zal u bijkomende informatie bezorgen en samen met u nagaan of u daadwerkelijk aan de voorwaarden voldoet. In sommige gevallen zal de beslissing afhangen van het Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen (RSVZ).

Werkende vennoot

Als stille vennoot bent u geen zelfstandige. Een stille vennoot bezit wel aandelen, ontvangt eventueel dividenden, maar is niet actief binnen de onderneming.

De werkende vennoot heeft dezelfde rechten en plichten als een stille vennoot, maar is wel actief binnen de onderneming. Deze activiteit wordt als een beroepsactiviteit beschouwd. In sommige gevallen kunt u daarvoor een arbeidscontract hebben, in andere gevallen zult u als zelfstandige beschouwd worden en zich moeten aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds.

Welke werkende vennoot wordt als zelfstandige beschouwd en welke als werknemer? Hieronder vindt u enkele mogelijke richtlijnen, maar deze zijn voor interpretatie vatbaar:

• U hebt een vastomlijnd takenpakket binnen de vennootschap. U bezit slechts een zeer klein percentage van de aandelen. U beschikt niet over beslissingsmacht en kunt uw werk niet autonoom organiseren: u bent vermoedelijk werknemer en zal zich niet moeten aansluiten als zelfstandige.
• U hebt geen vastomlijnd takenpakket. U bezit een vrij groot pakket aandelen. Op basis hiervan kan vermoed worden dat u enige beslissingsmacht bezit: u bent vermoedelijk werkend vennoot en moet zich aansluiten als zelfstandige.

Meer relevante informatie over het onderscheid werknemer versus zelfstandige.

Opgelet, ook onbezoldigde werkende vennoten zijn onderworpen aan het sociaal statuut der zelfstandigen. Bovendien wordt de zaakvoerder van een eenpersoons-bvba automatisch als werkend vennoot beschouwd.

Er gelden bijzondere regels voor de VOF, de Comm. V. en de LV

De VOF is een samenwerkingsverband tussen twee of meer personen, om gemeenschappelijke commerciële doelstellingen te verwezenlijken.  Alle vennoten worden bij wet geacht werkend vennoot te zijn en worden dus verondersteld een zelfstandige beroepsactiviteit uit te oefenen.  Bijgevolg zijn alle vennoten en mandatarissen (beherende vennoten genoemd) verplicht zich aan te sluiten als zelfstandige.

Dit valt te begrijpen vermits het eigenlijk om een samenwerking tussen ondernemers gaat.  Het hof van Cassatie oordeelde bijvoorbeeld dat alle vennoten volledig en hoofdelijk aansprakelijk zijn ten aanzien van derden.  Bijgevolg kunnen vennoten onmogelijk als stille vennoten beschouwd worden.

Net als de VOF is ook de Landbouwvennootschap een samenwerkingsverband.  De bedoeling is de winst te kunnen delen tussen de vennoten.  Dit betekent ook dat iedere afzonderlijke vennoot geacht wordt winst na te streven.

De vennootschapswetgeving voorziet binnen de LV in de aanduiding van beherende vennoten.  De beherende vennoten worden geacht minstens de helft van hun beroepsinkomen uit de LV te halen en moeten minstens de helft van hun arbeidstijd aan de LV besteden.  De beherende vennoot wordt bijgevolg automatisch als werkende vennoot beschouwd. Bovendien moet hun hoedanigheid als beherend vennoot in het Belgisch Staatsblad gepubliceerd worden.  Er wordt in de LV geen andere zaakvoerder of bestuurder benoemd.

Voor de andere vennoten in de LV zal gecontroleerd moeten worden of ze al dan niet een zelfstandige beroepsactiviteit uitoefenen binnen de vennootschap en gelden dus de normale regels.

Voor beherende vennoten in een Commanditaire Vennootschap geldt dat ze steeds beschouwd worden als zelfstandige.  Maar in tegenstelling tot de VOF, kan een vennoot in een Commanditaire Vennootschap wel een stille vennoot zijn.  De stille Vennoot zal bijgevolg niet verzekeringsplichtig zijn als zelfstandige.

Vrije medewerkers en echtgenoten die in een vennootschap helpen

In een vennootschap speelt het geen rol of u al dan niet getrouwd bent met een zaakvoerder of werkende vennoot. Personen die actief zijn in een vennootschap van hun echtgenoot worden ofwel beschouwd als:

• mandataris (ze hebben zelf een mandaat);
• werkende vennoot (ze hebben aandelen);
• vrije medewerker (geen mandaat en geen aandelen in bezit).

Het statuut meewerkende echtgenoot is enkel en alleen van toepassing op eenmanszaken!

Ook andere personen die formeel niet met een vennootschap verbonden zijn (geen aandeelhouder, geen mandataris, geen werknemer) maar die wel actief zijn in de vennootschap, worden beschouwd als vrije medewerker. Vrije medewerkers zijn verplicht zich aan te sluiten bij een sociaal verzekeringsfonds als zelfstandige.

Bestuurders in vzw's

De persoon die zich als mandataris hoofdzakelijk bezighoudt met het dagelijks bestuur of de dagelijkse leiding van een vzw, wordt onweerlegbaar vermoed werknemer te zijn. Dit op voorwaarde dat de activiteit verricht wordt tegen een ander loon dan enkel en alleen kost en inwoon.

Onbezoldigde bestuurders van vzw's kunnen beschouwd worden als onbezoldigde mandatarissen. In dat geval zou het kunnen dat ze zich niet moeten aansluiten. Voor de beoordeling verwijzen we naar de titel Onbezoldigde mandatarissen elders op deze pagina.