Kabinet Laruelle zal sociale bijdrageberekening voor zelfstandigen hervormen

Twee nieuwe voorstellen voor de sociale bijdrageberekening voor zelfstandigen liggen op tafel. Het eerste systeem stelt een bijdrageberekening voor op basis van inkomsten van het jaar zelf, maar houdt een groot financieel risico in voor zelfstandige en overheid. Het tweede systeem verbetert de huidige bijdrageberekening dankzij de mogelijkheid tot aanleggen van reserves. De financiële risico’s zijn beperkt, maar niet alle pijnpunten worden daarmee aangepakt. Deze twee systemen moeten de knelpunten van het huidige systeem opvangen en werden vandaag door minister van Middenstand, KMO's, Zelfstandigen en Landbouw Sabine Laruelle op de ministerraad toegelicht.

Huidige systeem

Vandaag worden de bijdragen berekend op basis van het inkomen van 3 jaar geleden, behalve bij de start als zelfstandige. In dat laatste geval wordt de bijdrage geschat of betaalt men een minimumbijdrage.

Kortweg zijn er 2 knelpunten in het huidige systeem:

• Zo gebeurt het dat bij het begin van je zelfstandige activiteit of na verandering hoofdberoep-bijberoep op sommige inkomsten 2 x bijdragen berekend worden, en op andere dan weer nooit (voor een stopzetting en voor de verandering hoofdberoep-bijberoep)
• Bijdragen zijn niet in overeenstemming met de actuele inkomsten : als het inkomen van een zelfstandige daalt of stijgt, kan het zijn dat de bijdrage berekend op basis van de inkomsten van 3 jaar geleden veel hoger of lager is dan het huidige inkomen.

Bijvoorbeeld: het inkomen van 2009 bedroeg 30 000 euro en bedraagt in 2012 15 000 euro, dan betaalt men in 2012 een relatief hoge bijdrage op basis van een dat hoge inkomen.

Twee systemen onder de loep

Daarom worden er momenteel 2 alternatieve pistes onderzocht. Het 1ste systeem houdt een bijdrageberekening in op basis van inkomsten jaar zelf. Het biedt een antwoord op de twee knelpunten: men betaalt volgens het geschatte inkomen van dat jaar én dat jaar dient maar één keer als basis waarop de bijdrage berekend worden. Om de zelfstandige aan te sporen voldoende te betalen, zal men waarschijnlijk sterke verhogingen invoeren voor wie te weinig betaalde en een bonus voor wie te veel betaalde.

Dit voorstel houdt wel een ernstig financieel risico in voor de zelfstandige en de overheid. De zelfstandige zal waarschijnlijk direct en indirect de financiële gevolgen dragen.

Directe gevolgen

1. Bij ziekte, stopzetting of pensionering moet hij nog enkele jaren herberekeningen betalen voor vroegere periodes. De herberekening kunnen bovendien gevolgen hebben voor het pensioenbedrag.
2. Wanneer hij zijn bijdragen niet correct inschat, kan hij jaar na jaar met grote herberekeningen geconfronteerd worden. De herberekening kan toekomen op een moment dat de zaak slabakt.
3. De extra begeleiding van de boekhouder om de inkomsten in te schatten zal niet gratis zijn.

Indirect gevolg: deze nieuwe berekening is veel arbeidsintensiever en duurder voor de sociaal verzekeringsfondsen en ze moeten hun informatica grondig aanpassen. Deze kosten moeten zij noodzakelijkerwijs doorrekenen.

Het risico voor de overheid zit vooral in de plotse daling van de inkomsten. De mogelijkheid bestaat dat de 1^e jaren na invoering van het systeem veel zelfstandigen kiezen voor de minimum bijdrage, waardoor het inningsbedrag de eerste jaren erg laag kan liggen.

Het 2^e systeem staat voor het behoud van de huidige bijdrageberekening, maar met de mogelijkheid om een reserve aan te leggen. De basisfilosofie van de berekeningswijze van de bijdragen blijft dus onveranderd. Daardoor zullen bepaalde inkomsten nog altijd twee keer gebruikt worden en andere nooit. Maar na de startperiode zijn de bijdragen onmiddellijk definitief zonder herzieningen.

Dit systeem voorziet om schommelingen van de inkomsten op te vangen in de mogelijkheid om voorschotten te betalen voor toekomstige bijdragen. Wanneer het moeilijk gaat kan de zelfstandige zijn reserve aanwenden, wanneer het goed gaat kan hij een reserve opbouwen.

Grote voordeel van dit systeem is dat de kosten en administratieve last veel beperkter zijn.

Inzake kosten zijn de informatica-investeringen veel beperkter. De fondsen zullen hiervoor dus geen extra kosten moeten aanrekenen aan de zelfstandige.

Inzake administratieve last zijn er meerdere voordelen.

1. Er hoeft geen echte schatting gemaakt te worden van de bijdragen.
2. De rekening voor de zelfstandige blijft overzichtelijk en zal enkel uitgebreid worden met een toevoeging van een stand van zaken van zijn reserve .
3. De zelfstandige heeft een grotere financiële zekerheid doordat zijn bijdrage en zijn sociale rechten onmiddellijk en definitief vastgesteld kunnen worden.
4. Als een zelfstandige stopt, dan moet hij na de stopzetting geen bijdragen meer betalen.

Zenito adviseert ondernemers en vrije beroepen in alle fasen van het beroepsleven, van vóór de start tot na het pensioen. Zenito Ondernemingsloket helpt starters met de voorbereiding van hun zaak en staat in voor een administratie van alle formaliteiten. Zenito Sociaal Verzekeringsfonds staat in voor het beheer van de sociale zekerheid van meer dan 230.000 zelfstandige ondernemers, vrije beroepen en vennootschappen. Zenito aanvullend Pensioen zorgt ervoor dat ook ondernemers van een degelijk pensioen kunnen genieten.

Auteur: Laure Monard